Trong đời sống, cho vay tiền và góp hụi/họ rất phổ biến vì nhanh, tiện, dựa trên quen biết. Nhưng cũng chính vì “tin nhau” nên nhiều người không làm giấy tờ, đến lúc phát sinh tranh chấp thì lúng túng: không chứng minh được số tiền, thời hạn, lãi suất, đã trả bao nhiêu, còn nợ bao nhiêu… Nguyên tắc thực tiễn dễ nhớ: có giấy – có sao kê – có tin nhắn thì khả năng đòi được quyền lợi sẽ “có đường”.

A) Cho vay tiền: đừng chỉ “nói miệng”

Muốn an toàn, tối thiểu hãy có giấy nhận nợ/hợp đồng vay với các nội dung rõ ràng:

• Số tiền vay (bằng số và chữ), ngày giao tiền
• Lãi suất (nếu có) và cách tính lãi
• Thời hạn vay (ngày đến hạn)
• Cách trả: trả 1 lần hay trả góp theo kỳ; trả tiền mặt hay chuyển khoản
• Phạt chậm trả/lãi chậm trả (nếu các bên thỏa thuận)
• Thông tin người vay: họ tên, CCCD, địa chỉ, số điện thoại; nếu có tài sản bảo đảm thì mô tả rõ

Mẹo rất “đắt giá”: Nếu giao tiền qua ngân hàng, hãy ghi nội dung chuyển khoản đúng bản chất: “Cho vay…”, “Trả nợ gốc kỳ 1…”, “Trả lãi tháng …”. Sao kê + nội dung chuyển khoản thường là chứng cứ mạnh khi ra tranh chấp.

B) Khi đòi nợ: ưu tiên “mềm” trước, chuẩn bị “cứng” sau

Khi người vay chậm trả, nên đi theo thứ tự an toàn:

• Thương lượng – nhắc nợ có bằng chứng: nhắn tin/email, ghi nhận lịch hẹn
• Lập biên bản làm việc/biên bản xác nhận nợ: ghi rõ số nợ còn lại, thời hạn trả, phương án trả dần
• Nếu phải khởi kiện, cần chuẩn bị bộ chứng cứ càng đầy đủ càng tốt:
  • giấy vay/giấy nhận nợ
  • sao kê chuyển khoản/biên nhận giao tiền
  • tin nhắn xác nhận vay – xin gia hạn – hứa trả
  • người làm chứng (nếu có)

C) Góp hụi/họ: vướng nhất là “chứng minh”

Tranh chấp hụi/họ thường khó vì hay thiếu giấy tờ: không rõ đã góp bao nhiêu kỳ, ai đã hốt, còn thiếu kỳ nào, phần hụi là bao nhiêu. Để tránh rủi ro, nên giữ:

• Sổ hụi/sổ thu chi, danh sách thành viên, kỳ mở hụi
• Biên nhận từng lần góp/hốt (hoặc xác nhận chuyển khoản)
• Tin nhắn xác nhận số kỳ đã góp, lịch góp, số còn thiếu
• Thỏa thuận dây hụi (càng rõ càng tốt), đặc biệt phần “hốt trước – góp sau”

Kết luận: Cho vay hay góp hụi đều có thể giải quyết được nếu bạn lưu dấu vết giao dịch đầy đủ. Một tờ giấy nhận nợ + sao kê + tin nhắn đúng nội dung có thể quyết định việc “đòi được” hay “mất trắng”.